PLC Programlama Dilleri Nelerdir? Ladder ve Structured Text
Ladder, Structured Text, FBD ve SFC hangi işlerde kullanılır? PLC diliyle programlama yazılımının farkını ve makineniz için seçim ölçütlerini öğrenin.
PLC programlama dilleri arasında Ladder Diagram (LD), Structured Text (ST) ve Function Block Diagram (FBD) bulunur. Ladder, kontak ve bobinlerle çalışma koşullarını gösterir. ST, hesap ve veri işlemlerini metinle ifade eder. FBD ise işlevleri bloklar üzerinden birbirine bağlar. Seçimi makinenin ihtiyacı, PLC’nin desteği ve bakım yapacak ekibin deneyimi birlikte belirler.
Makinenize yazılım yaptıracaksanız önce çalışma sırasını anlatmanız yeterlidir. Hangi sensör neyi görecek, motor ne zaman çalışacak, hangi durumda çevrim duracak? Kullanılacak dil bu gereksinimler ve mevcut donanım incelendikten sonra seçilir.
İstanbul Başakşehir’de PLC yazılımı ve HMI projeleri hazırlıyoruz. Mevcut makinenizi değiştirmek veya yeni bir makineyi devreye almak için aşağıdaki forma isim ve telefonunuzu bırakabilirsiniz. Türkiye genelinde uzaktan çalışabilir, uygun cihazları kargoyla alıp programlayabiliriz.
Makineniz hakkında konuşalım
Dilerseniz adınızı ve telefon numaranızı bırakın. Sizi arayıp nasıl yardımcı olabileceğimize bakalım.
Teşekkürler. Sizinle iletişime geçeceğiz.
PLC dili ile programlama yazılımı arasındaki fark
Ladder bir programlama dilidir. TIA Portal, WPLSoft, ISPSoft veya SamSoar ise proje hazırladığınız yazılımlardır. Bir yazılımın kurulması, bağlı PLC’nin bütün dilleri desteklediği anlamına gelmez. Tam CPU modeli, firmware ve geliştirme yazılımının sürümü birlikte kontrol edilir.
Örneğin Siemens belgelerinde Ladder için LAD, Structured Text yaklaşımı için SCL adlarıyla karşılaşabilirsiniz. Başka bir markadan gelen projede isimler, komutlar ve adresleme değişebilir. Benzer görünen iki programın cihazlar arasında doğrudan taşınabileceği varsayılmamalıdır. Siemens standardizasyon rehberi
Ladder nedir ve makinede nasıl kullanılır?
Ladder programında bir koşulun sağlanıp sağlanmadığını kontaklar, sonucun nereye yazıldığını bobinler üzerinden izlersiniz. Röle devrelerine benzeyen görünüm, makinenin çalışma izinlerini okumayı kolaylaştırır. Programdaki kontak, fiziksel bir rölenin çizimi olmak zorunda değildir. Bir sensör bilgisi, iç durum veya başka bir mantıksal değişken olabilir.
Bir konveyör için “çalıştır komutu var ve proses hazır” koşulunu düşünelim. Bu iki bilgi doğruysa motor çalışma talebi üretilebilir. Sensör gelmiyorsa eksik koşulu çevrimiçi izleyerek araştırabilirsiniz. Bu, Ladder’ın bakım sırasında nasıl okunabileceğine ilişkin bir örnektir.

Structured Text nedir?
Structured Text, koşulları ve hesaplamaları metin olarak yazmanıza imkân verir. Birden fazla ürün ayarını değerlendirmek, sayısal değerleri karşılaştırmak veya bir veri dizisini işlemek gerektiğinde okunaklı bir çözüm sağlayabilir. Değişken adları ve program yapısı anlaşılır kurulursa sonraki bakım da kolaylaşır.
Aşağıdaki özgün örnek yalnızca iki mantıksal koşulun birlikte değerlendirilmesini gösterir. Üç değişkenin de BOOL olarak tanımlandığını düşünün.
MotorTalebi := CalistirKomutu AND ProsesHazir;
Her iki koşul doğruysa MotorTalebi doğru olur. Koşullardan biri kaybolduğunda talep de sıfırlanır. Bu satırda kendini tutma, başlatma kenarı, sürücü geri bildirimi veya makine güvenlik fonksiyonu yoktur. Gerçek makine projesinde bunlar çalışma tarifine ve donanıma göre ayrıca tasarlanır.
Ladder mı ST mi seçmelisiniz?
- Sensörlere bağlı çalışma izinlerinde Ladder değerlendirilebilir. Bakım ekibinin koşulları çevrimiçi okuyabilmesi önemlidir.
- Ürün parametreleri ve hesaplamalarda ST değerlendirilebilir. Veri tipleri ve sınır kontrolleri açık biçimde tanımlanmalıdır.
- Tekrarlanan işlevlerde FBD veya fonksiyon blokları değerlendirilebilir. Blokların girişleri, çıkışları ve kullanım sınırları belgelenmelidir.
- Adım adım çevrimlerde SFC veya bir durum yapısı değerlendirilebilir. Her adımın geçiş ve hata koşulları izlenebilmelidir.
Bu karşılaştırma tasarım için bir başlangıçtır. Aynı işi birden fazla yaklaşımla kurabilirsiniz. Destekleyen bir ortamda farklı program bölümlerinde farklı diller de kullanılabilir. ABB’nin editör belgeleri, grafik diller arasındaki dönüşümün bile özel elemanlar ve sözdizimi açısından sınırları olabildiğini açıklar. Bu nedenle otomatik dönüşümden sonra davranışı ayrıca doğrulamak gerekir. ABB editör ve dönüşüm açıklaması
FBD, SFC ve eski projelerdeki IL ne anlama gelir?
FBD, işlev bloklarının bağlantılarını grafik olarak gösterir. SFC, programın adımlarını ve adımlar arasındaki geçişleri düzenlemek için kullanılır. Eski bir projede komut listesi biçimindeki IL ile de karşılaşabilirsiniz.
İnternette sık tekrarlanan “PLC’nin beş dili vardır” ifadesi tarihsel belgeleri yansıtabilir. IEC 61131-3’ün 2025 baskısı kapsam bölümünde ST, LD ve FBD’yi sayar, SFC’yi program yapısını düzenleyen ek elemanlar olarak açıklar. Elinizdeki PLC’nin kullanılabilir editörlerini ise kendi model belgelerinden doğrulayın. IEC 61131-3:2025 kapsam önizlemesi
Samkoon, Delta veya Siemens için dil seçimi
Marka adı tek başına yeterli bilgi değildir. Aynı markanın farklı serilerinde yazılım, komut seti ve proje biçimi değişebilir. Mevcut projeyi incelemek için CPU etiketini, program dosyasını ve kullanılan yazılımın sürümünü birlikte hazırlayın.
Delta için WPLSoft ve ISPSoft seçimi, Samkoon FAS PLC ve SK HMI için resmî program indirme rehberi başlangıç noktası olabilir. HMI operatör ekranının projesi de ayrıca değerlendirilir. Paneldeki butonları değiştirmekle PLC’nin çalışma mantığını değiştirmek farklı işlerdir.
Makinesine yazılım yaptıracaklar için kısa cevaplar
PLC programlamak için Python bilmek gerekir mi?
Önce cihazın desteklediği geliştirme ortamı ve diller incelenir. Bir PC uygulamasında kullanılan Python bilgisi, elinizdeki PLC’ye Python programı yüklenebileceğini göstermez. Kontrol projesinin donanımla uyumlu olması gerekir.
Mevcut Ladder programını ST’ye çevirmek şart mı?
İstenen değişikliği, mevcut programın okunabilirliğini ve kullanılan CPU’yu değerlendirin. Çalışan bir programı tamamen dönüştürmek ek doğrulama gerektirir. Bazı projelerde sınırlı bir bölümün düzenlenmesi ihtiyacı karşılayabilir.
Program yedeği yoksa değişiklik yapılabilir mi?
Cihazın okuma izni, koruması ve mevcut arşiv belirleyicidir. Kaynak proje, yorumlar ve semboller cihazdan eksiksiz alınamayabilir. Önce PLC program yedekleme rehberindeki bilgileri hazırlayın.
Makinenizin yazılımını birlikte değerlendirelim
Yeni makine yazılımı, mevcut program değişikliği veya HMI ekran düzenlemesi için CPU modeliyle istediğiniz çalışma sırasını bize iletebilirsiniz. Başakşehir Makine olarak İstanbul Başakşehir’den Türkiye geneline PLC programlama ve otomasyon desteği sağlıyoruz. Uygun projelerde uzaktan bağlantı ve kargoyla cihaz teslimi seçeneklerini birlikte belirliyoruz.